مهديقلى هدايت ( مخبر السلطنه )
37
خاطرات و خطرات ( فارسى )
كرهء گاو 16 گرم ، زفت شيشه 16 گرم ، بادام تلخ 16 گرم ، زرشك بىدانه 16 گرم ، حناى برك 16 گرم ، قهوهء بوداده 16 گرم ، گوگرد احمر قدرى . قيدى به 16 گرم نيست ، قصد مقادير مساوى است ، بادام تلخ ، زرشك و قهوه را بوداده نرم بسايند ، روغن بنفشه با كره و زفت و غيره را مخلوط كنند ، ضماد نمايند ، يك روز روغن را بسر بمالند ، روز ديگر با چوبك ( نه صابون ) بشويند و باز روغن بمالند ، انشاء اللّه نافع است . ورود من به موسيقى در كودكى از جعبهء گز ، تاردم اسب ، قطعات قرقره ، دستانداز تخت ، سازى سرهم ميكردم ، گاهى باتفاق تناسبى بين تارها ميافتاد و نشاط ميداد . در اوقاتى كه عربى ميخواندم على خان ناظم العلوم پسر عمه رسالهء ادوار عبد المؤمن ارموى را كه عربى است نزد من آورد ، سر از آن درنياوردم . در كتابخانهء مسجد سپهسالار ( ناصرى ) نسخهء شرح ادوار عبد القادر بدست آمد ، استنساخ كردم مسأله شكافته شده ، مجمع الادوار را تأليف كردم . اينجا سخن از تصنيف خانم سفيده نيست ، سخن از تناسبات است . موزيكه به يونانى صنايع مستظرفه را ميگفتند ، آخر اختصاص بعلم سرود يافت . كنفوتسه حكيم چينى گويد ؛ مقام تربيت قوم را از اختيارات موسيقائى آن قوم توان دانست برهمنان اختراع ساز ملى خود وينا را به برهما رب خود نسبت ميدهند . يونانيان ساز را از مواهب آسمانى ميدانند و در تأثير آن گويند ارفه سنگ را ازجا حركت ميداد ، سعدى در اثر آواز داودى گويد آب را از جريان و مرغ را از طيران باز دارد ؛ آهنگ در حيوانات مؤثر است خاصه در عنكبوت و بلبل . اشتر ز شعر در حالت است و طرب * تو خود چه آدمىئى كز عشق بيخبرى زمان ساسانيان در ايران ادوار نغمات از پرده و ميان تكميل بوده است و يونانيان هنوز بميان پرده برنخورده بودند ، پردهء دستان فرس قديم شاهد مدعى است . موسيقى جز لطف تناسب بين نغمات نيست اينجاست كه سركيس ( ساركيوس ) پيش باربد سپر انداخت . موسيقى بر دو قسم است : قال و حال ، اهل قال از موسيقى تحريك اعصاب ميخواهند و اهل نى زدن فردريك دوم در مجلس پدرش فردريك گيوم اول